Bestuurlijke samenvatting

Met deze novemberbrief informeert het college uw raad over de financiële ontwikkelingen en de uitvoering van de begroting 2026. De novemberbrief is onderdeel van de planning- en control cyclus van de gemeente Hardenberg. In deze bestuurlijke samenvatting schetsen wij het financiële vertrekpunt, de belangrijkste ontwikkelingen en het verwachte begrotingsresultaat over 2026.

Van het financiële vertrekpunt naar het verwachte resultaat over 2026
In november 2025 heeft uw raad een sluitende begroting voor 2026 vastgesteld. In de Meibrief 2026 bent u voor het eerst geïnformeerd over de financiële voortgang. In de door uw raad vastgestelde Meibrief 2026 werd voor 2026 een negatief begrotingsresultaat van € 7,5 miljoen verwacht.

Met deze Novemberbrief 2026 informeren wij u voor de tweede keer over de financiële voortgang, zoals vastgelegd in onze Financiële verordening. De novemberbrief laat een duidelijke verbetering van het begrotingssaldo zien. De voorgestelde financiële bijstellingen leveren per saldo een voordeel op van afgerond € 16 miljoen. Daarmee komt het verwachte begrotingsresultaat voor 2026 uit op € 8,5 miljoen positief.

Bedragen x €1.000

Geactualiseerde begroting

Omschrijving

2026

2027

2028

2029

Uitkomst begroting na vaststelling Novemberbrief

8.526

-5.986

-4.073

-5.517

Waarvan incidenteel

6.571

-6.237

-2.946

-1.488

Waarvan structureel

1.955

251

-1.127

-4.029

Belangrijkste financiële ontwikkelingen in de Novemberbrief 2026
De belangrijkste financiële ontwikkelingen in deze novemberbrief leiden tot incidentele voordelen. Deze verbeteren het begrotingsresultaat over 2026, maar hebben geen effect op het structurele begrotingssaldo. De positieve ontwikkeling van € 16 miljoen is het gevolg van onder andere de geïnde dwangsommen bij het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) (€ 5,0 miljoen), lagere lasten voor de Wmo (€ 1,5 miljoen) en tussentijdse winstnemingen uit grondexploitaties (€ 3,4 miljoen) en lager uitvallende kapitaallasten dan begroot (€ 4,7 miljoen).

Niet alle geplande activiteiten worden in 2026 volledig afgerond. Een deel van deze activiteiten loopt door in 2027 en 2028. Om de uitvoering hiervan financieel mogelijk te maken, stellen wij voor om € 3,2 miljoen van het positieve begrotingsresultaat over te hevelen naar 2027 en deels naar 2028. Hieronder lichten wij de belangrijkste financiële ontwikkelingen nader toe.

Dwangsom Centraal Orgaan opvang asielzoekers
Uw raad is eerder geïnformeerd over de opgelegde dwangsom aan het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA). Vanwege de grote onzekerheid over de financiële gevolgen was het niet mogelijk om deze eerder in de begroting te verwerken. In deze novemberbrief is de dwangsom van € 5,0 miljoen alsnog als voordeel opgenomen. Het COA heeft de dwangsom inmiddels voldaan, maar ook bezwaar aangetekend. Hierdoor blijft er enige onzekerheid bestaan over de definitieve financiële uitkomst.

Ontwikkelingen binnen de Wet Maatschappelijke Opvang (WMO)
Binnen de Wmo verwachten we in 2026 lagere lasten dan begroot. Dit voordeel heeft vooral betrekking op de activiteiten rondom beschermd wonen. Voor de uitvoering hiervan zijn we mede afhankelijk van de regio Zwolle. De vrijval van middelen in 2026 sluit aan bij de uitgangspunten die we voor 2027 al hebben verwerkt in de Begroting 2027.

Resultaat uit de grondexploitaties
In deze novemberbrief hebben we ook een inschatting gemaakt van de verwachte winstneming uit onze grondexploitaties. Volgens de geldende financiële regels mogen toekomstige winsten niet vooraf in de begroting worden opgenomen. Daarom beoordelen we jaarlijks bij de novemberbrief, op basis van de voortgang van de grondexploitaties, welk deel van de verwachte winst al kan worden genomen. De definitieve winstneming stellen we vast bij de Jaarstukken 2026.

Ontwikkeling van de investeringen en bijbehorende kapitaallasten
Tot slot vragen de lagere kapitaallasten om aandacht. Door vertragingen in de uitvoering van investeringen vallen de kapitaallasten in 2026 € 4,7 miljoen lager uit dan begroot. Dit leidt tot een incidenteel voordeel op het begrotingssaldo. Daarnaast valt als gevolg van de actualisatie van boekwaarden en de nog niet afgeronde projecten waarvoor een eenmalige afschrijving is voorzien, een bedrag van € 3,9 miljoen vrij ten gunste van de algemene reserve.

Deze voordelen maken duidelijk dat de uitvoering van investeringen achterblijft bij de oorspronkelijke planning. De investeringen vervallen niet, maar worden later uitgevoerd. Dit onderstreept de noodzaak om onze manier van begroten verder te verbeteren. We willen toegroeien naar realistischere investeringsramingen, waarbij we beter rekening houden met de onzekerheden en ontwikkelingen die de uitvoering van projecten beïnvloeden. Zo werken we stap voor stap aan een betere aansluiting tussen begroting en werkelijkheid.

Blijvende aandacht voor realistisch begroten
De omvang van de financiële bijstellingen in deze novemberbrief maakt duidelijk dat onze begroting nog onvoldoende aansluit op de daadwerkelijke uitvoering. We constateren dat we als organisatie op onderdelen nog te optimistisch begroten en plannen, waarbij we de haalbaarheid, doorlooptijd en benodigde capaciteit niet altijd realistisch inschatten. Dit vraagt om een structurele verbetering van onze manier van begroten en plannen. De eerste stappen hierin worden ook zichtbaar in deze novemberbrief. We brengen financiële ontwikkelingen eerder en scherper in beeld en kijken kritischer naar wat we daadwerkelijk kunnen realiseren en binnen welke termijn. De bijstellingen leiden in 2026 tot incidentele financiële voordelen, maar vormen geen structurele besparing. Voor een belangrijk deel gaat het om uitgaven die verschuiven in de tijd en alsnog zullen ontstaan zodra de betreffende activiteiten en investeringen worden uitgevoerd.

Onze ambitie is een realistische en voorspelbare begroting, waarin plannen, uitvoeringscapaciteit en financiële middelen beter op elkaar aansluiten. Zoals ook aangegeven in de Begroting 2027, besteden we daarom meer aandacht aan een realistische planning en fasering van projecten, rekening houdend met beschikbare capaciteit en onzekerheden in de uitvoering. Daarbij moeten we scherper onderscheid maken tussen wat we willen realiseren en wat daadwerkelijk uitvoerbaar is.

Dit vraagt ook om een kritischere omgang met beschikbare budgetten. Middelen blijven nu soms langdurig gereserveerd voor projecten die pas later kunnen worden uitgevoerd. We willen daarom nadrukkelijker sturen op wanneer middelen daadwerkelijk nodig zijn en budgetten die voorlopig niet worden benut waar mogelijk laten vrijvallen. Zo ontstaat ruimte om deze opnieuw af te wegen tegen andere prioriteiten en uitvoerbare plannen. Wanneer de oorspronkelijke projecten weer concreet en uitvoerbaar zijn, kan de raad worden gevraagd de benodigde middelen opnieuw beschikbaar te stellen.

Hoewel we stappen hebben gezet, laat de omvang van de bijstellingen zien dat verdere verbetering noodzakelijk is. Dit vraagt om een blijvende verandering in onze manier van begroten, plannen en bijsturen. We willen toegroeien naar een werkwijze waarin we realistischer rekening houden met onzekerheden en minder financiële ruimte op voorhand vastleggen. Daarbij vragen we de raad gerichter om aanvullende middelen wanneer projecten sneller verlopen dan voorzien of risico's zich daadwerkelijk voordoen. De inzichten uit deze novemberbrief nemen we mee bij de voorbereiding van de Perspectiefnota 2028. Zo werken we aan een begroting die niet alleen onze ambities weerspiegelt, maar ook een betrouwbaar beeld geeft van wat we daadwerkelijk kunnen waarmaken.

Deze pagina is gebouwd op 11/16/2026 14:09:32 met de export van 11/16/2026 13:25:27